→ Zagadnienia → Начать обучение / Скачать MP3 карточки

Вопрос		Ответ
Abstrakcja начать обучение		proces tworzenia pojęć; wychodzenie od rzeczy jednostkowych (najczęściej konkretnych), aby dojść do pojęcia bardziej ogólnego poprzez stwierdzanie tego, co dla tych rzeczy wspólne; od szczegółu do ogółu poprzez szukanie podobieństw W metodologii nauk abstrakcja umożliwia tworzenie pojęć ogólnych, modeli teoretycznych i praw naukowych.
Aksjomat начать обучение		zdania przyjmowane za prawdziwe, których nie dowodzi się w obrębie danej teorii umożliwia dedukcyjne rozwijanie teorii
Algorytm начать обучение		skończony ciąg jasno zdefiniowanych czynności, koniecznych do wykonania pewnego rodzaju zadań
Alternatywa начать обучение		relacja logiczna między zdaniami, w której prawdziwość co najmniej jednego z nich wystarcza do prawdziwości całości
Analiza/Analityczny начать обучение		rozkład na czynniki, w znaczeniu materialnym jak i niematerialnym; wyodrębnienie cech/właściwości/składników badanego przedmiotu lub zjawiska
Dedukcja начать обучение		Dedukcja ma charakter logicznie niezawodny: jeśli przesłanki są prawdziwe i rozumowanie poprawne, wniosek musi być prawdziwy Dedukcja to sposób wnioskowania polegający na wyprowadzaniu wniosków szczegółowych z przesłanek ogólnych, przy zachowaniu konieczności logicznej. W nauce dedukcja służy do wyprowadzania przewidywań empirycznych z teorii
Definicja projektująca начать обучение		Definicja ustalająca znaczenie jakiegoś słowa na przyszłość, ustanawia regułę znaczeniową co do tego, jakie danemu wyrażeniu ma być w przyszłości przypisane znaczenie czyli "przez kapitał społeczny rozumiem..."
Definicja sprawozdawcza начать обучение		To definicja, która wskazuje, jakie znaczenie ma czy też miał kiedyś definiowany wyraz w pewnym języku "Demokracja oznacza..."
Definicja operacyjna начать обучение		rodzaj definicji redukcyjnej wskazującej operacje (czynności) jakie należy wykonać aby stwierdzić, czy przedmiot ma definiowaną cechę; definicja operacyjna może wskazywać metodę pomiaru
definicja ostensywna начать обучение		definicja przez wskazanie
Definicja deiktyczna начать обучение		określa znaczenie przez odniesienie do kontekstu („to", „tu", „teraz")
Demarkacja wiedzy начать обучение		rozróżnienie nauki od innych dziedzin działalności ludzkiej. Problem metodologiczny polegający na wyznaczeniu kryteriów odróżniających wiedzę naukową od nienaukowej
Desygnat начать обучение		każdy konkretny obiekt pasujący do nazwy; każda rzecz oznaczana przez dany znak/wyraz/wyrażenie/pojęcie
Determinizm начать обучение		koncepcja filozoficzna, według której wszystkie zdarzenia w ramach przyjętych paradygmatów są połączone związkiem przyczynowo skutkowym; każde zdarzenie i stan jest zdeterminowane przez swoje uprzednio istniejące przyczyny
Dowodzenie начать обучение		proces myślowy polegający na rozwiązywaniu zadania, które domaga się, by pewne zdanie zawarte w samym zadaniu wywnioskować ze zdań innych, już uprzednio uznanych
Eklektyzm начать обучение		łączenie różnych teorii, pojęć, koncepcji i tez w jedną całość
Eksperyment начать обучение		metoda badawcza polegająca na celowym wywoływaniu jakiegoś zjawiska (kształtowaniu jego natężenia lub częstości) za pośrednictwem manipulowania jego przypuszczalnymi przyczynami w warunkach dobrze kontrolowanych przez badaczy
Eksperyment myślowy начать обучение		użycie hipotetycznego scenariusza w celu ułatwienia zrozumienia pewnych rzeczy, zjawisk
Eksplanacja начать обучение		procedura wyjaśniania zjawiska poprzez wskazanie praw, mechanizmów lub warunków, z których ono wynika.
Eksplanandum/eksplikandum начать обучение		zdanie opisujące fenomen, który podlega wyjaśnieniu
Eksplanans/eksplikans начать обучение		zdanie wyjaśniające opisywany fenomen
Empatia начать обучение		metoda rozumienia polegająca na rekonstrukcji subiektywnych stanów psychicznych innych podmiotów
Empiryzm начать обучение		pogląd głoszący, że poznanie ludzkie opiera się wyłącznie na doświadczeniu zmysłowym
Epistemologia начать обучение		dział filozofii, zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością
Falsyfikacja начать обучение		procedura metodologiczna mająca na celu wykazanie fałszywości twierdzenia, hipotezy lub teorii, prowadząca do ich obalenia
falsyfikowalność начать обучение		cecha hipotezy, teorii lub twierdzenia, która pozwala na jej obalenie, czyli wykazanie jej fałszywości poprzez obserwację lub eksperyment
Generalizacja начать обучение		wnioskowanie, że wyniki dla danej próbki odnoszą się do większej populacji
Gestalt начать обучение		psychologia postaci; kierunek w psychologii przyjmujący, że przedmiotem percepcji są pewne całości, które są czymś więcej niż prostą sumą swoich elementów
Grupa eksperymentalna начать обучение		grupa obiektów, na której odbywa się manipulacja eksperymentalna
Grupa kontrolna начать обучение		grupa obiektów, którą w ramach wykonywanego eksperymentu nie poddaje się żadnym manipulacjom eksperymentalnym, tylko pozostawia w stanie naturalnym
Hipoteza начать обучение		zdanie, które podlega konfirmacji lub falsyfikacji; stwierdza spodziewaną relację między jakimiś zjawiskami; propozycja twierdzenia naukowego, które zakłada możliwą lub oczekiwaną w danym kontekście sytuacyjnym naturę związku
Holizm начать обучение		pogląd, według którego wszelkie zjawiska tworzą układy całościowe, podlegające jakimś prawidłowościom, których nie można wywnioskować na podstawie wiedzy o prawidłowościach rządzących ich składnikami
Idiografizm начать обучение		teoria w metodologii humanistycznej, której celem badań naukowych jest ustalenie, opis i interpretacja konkretnych, jednostkowych faktów
Imię własne начать обучение		Wyrażenie, które ma za zadanie oznaczać jakieś indywiduum w celu wyróżnienia go spośród innych obiektów. Nazwa oznaczająca jeden, indywidualny obiekt
Implikacja начать обучение		Implikacja metodologiczna oznacza relację warunkową między twierdzeniami: przyjęcie jednego pociąga za sobą konsekwencje empiryczne lub teoretyczne, które muszą zostać sprawdzone.
Indeterminizm начать обучение		koncepcja filozoficzna, która zakłada, że związek między przyczyną a skutkiem w przyrodzie nie jest ścisły; dopuszcza istnienie przypadku i neguje możliwość przewidywania zjawisk późniejszych na podstawie tych wcześniejszych; te same przyczyny niekoniecznie prowadzą do tych samych skutków
indicatum начать обучение		zjawisko, o którego wystąpieniu chcemy wnioskować
Indukcja начать обучение		rodzaj wnioskowania polegający na wyprowadzaniu wniosków ogólnych z przesłanek szczegółowych. Jest to rozumowanie zawodne, w którym prawdziwość przesłanek nie gwarantuje pewności wniosku.
Indywidualizm metodologiczny начать обучение		stanowisko w epistemologii i metodologii nauk, zgodnie z którym istnieją tylko byty jednostkowe
Intersubiektywność начать обучение		cecha wiedzy (poznania) polegająca na tym, że jest ona dostępna więcej niż jednemu podmiotowi poznającemu i w tym sensie wykracza poza przeżycia czy doznania danej jednostki; twierdzenia będące jej wyrazem mogą być rozumiane przez każdą osobę mającą odpowiednie kwalifikacje
Irracjonalizm начать обучение		pogląd filozoficzny głoszący, że rzeczywistości nie da się poznać w racjonalny sposób, przypisując przy tym najwyższą wartość pozarozumowym środkom poznawczym
Kanony Milla начать обучение		zestaw zasad służących jako narzędzia do wyciągania wniosków przy badaniu zjawisk przyczynowych kanon jedynej zgodności; kanon jedynej różnicy; kanon połączonej metody zgodności i różnicy; kanon zmian towarzyszących; kanon reszt
Kanon jedynej zgodności начать обучение		Jeżeli w przypadku wszystkich badanych zjawisk występuje tylko jedna wspólna okoliczność (podczas gdy inne się zmieniają), to możemy wnioskować, że ta jedyna okoliczność jest przyczyną lub warunkiem koniecznym tego zjawiska
Kanon jedynej różnicy начать обучение		prowadzi zwykle do wykrycia przyczyny (lub jej niezbędnego składnika), bez której dane zjawisko nie może się pojawić; gdy wnioskujemy na podstawie kanonu jednej różnicy, to wyszukujemy wśród zaobserwowanych okoliczności danego zjawiska tej jednej okoliczności, której brak sprawia, że dane zjawisko się nie pojawia; jeśli wykryjemy taką okoliczność, to możemy uznać ją za przyczynę lub jej element składowy danego zjawiska
Kanon połączonej metody zgodności i różnicy начать обучение		jeśli w zdarzeniu X, po A zawsze występuje B, to w przypadku braku A nie wystąpi B
Kanon zmian towarzyszących начать обучение		stosuje się go wtedy, gdy usiłuje się wykryć przyczyny zmian jakiegoś czynnika; obserwuje się okoliczności, w których czynnik ulega zmianie; jeżeli okaże się, że jedna z tych okoliczności zmienia się wtedy, gdy badany czynnik ulega zmianie, podczas gdy pozostałe okoliczności się nie zmieniają, to należy przypuszczać, że zmiany obserwowanego czynnika pozostają w ścisłym związku ze zmianami tej jednej okoliczności; zatem jej zmiany można uznać za przyczynę zmian czynnika
Kanon reszt начать обучение		jest to wnioskowanie, przebiegające według schematu: obserwujemy jakieś występujące razem i podobne sobie zjawiska Z1, Z2, Z3,..., Zn, i towarzyszące im zjawiska (jako skutki) S1, S2, S3, ..., Sn; usiłujemy dociec, które z obserwowanych zjawisk jest przyczyną zjawiska S1; zauważamy przy tym, że zjawisko Z2 jest przyczyną zjawiska S2, zjawisko Z3 przyczyną zjawiska S3, a Zn przyczyną Sn; wobec tego mamy prawo domniemywać, że przyczyną zjawiska S1 jest zjawisko 21
Konceptualizacja problemu начать обучение		procedura, której celem jest precyzyjne zdefiniowanie problemu badawczego, pojęć i wskaźników wykorzystanych do jego opisu oraz ustalenie metod, technik i narzędzi, za pomocą których zostanie zrealizowane badanie
Konstruktywizm начать обучение		Pogląd, że wiedza jest aktywnie tworzona (konstruowana) przez umysł badacza i podmiotów pod wpływem doświadczeń, kultury i interakcji społecznych
Kumulatywizm начать обучение		pogląd w filozofii nauki głoszący, że każde nowe odkrycie jest tylko wzbogaceniem istniejących już teoril
Metafizyka начать обучение		nauka filozoficzna, której przedmiotem są podstawowe kwestie dotyczące istoty i przyczyny bytu, ukonstytuowana Arystoteles
Metafora начать обучение		środek stylistyczny, w którym obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów Metafory pełnią istotną rolę na etapie formułowania hipotez i modeli, ułatwiają zrozumienie jakiegoś zjawiska.
Metajęzyk начать обучение		język służący do opisu, analizy i oceny innego języka, zwanego językiem przedmiotowym W metodologii nauk metajęzyk umożliwia precyzowanie definicji, analizę logiczną teorii oraz unikanie wieloznaczności.
Mistycyzm начать обучение		Prąd zakładający kontakt ze sferą nadprzyrodzoną. stanowisko epistemologiczne uznające możliwość poznania rzeczywistości poprzez bezpośrednie, pozaracjonalne doświadczenie, nieweryfikowalne intersubiektywnie Z metodologicznego punktu widzenia mistycyzm jest poza nauką, gdyż nie spełnia kryteriów sprawdzalności.
Model начать обучение		system założeń, pojęć i zależności między nimi; pozwala opisać w przybliżony sposób jakiś aspekt rzeczywistości
Nazwa ogólna начать обучение		nazwa, która ma więcej niż jeden desygnat W metodologii nazwy ogólne są podstawą uogólnień i praw naukowych.
Neopozytywizm начать обучение		jest kontynuacją empiryzmu, wzbogaconą rozwojem logiki matematycznej oraz fizyki początków XX wieku
Nomotetyzm начать обучение		poszukiwanie ogólnych, uniwersalnych praw rządzących społecznym funkcjonowaniem jednostek
Okres warunkowy начать обучение		inaczej implikacja, zdanie logiczne o strukturze „jeżeli p, to q", wyrażające relację implikacji W metodologii nauk okresy warunkowe są podstawą hipotez i praw naukowych.
Ontologia начать обучение		dział filozofii zajmujący się badaniem struktury rzeczywistości, rodzajów bytów oraz relacji między nimi. W metodologii nauk ontologia dostarcza założeń dotyczących tego, co istnieje.
Operacjonalizacja pojęć начать обучение		polega na przekształceniu pojęć teoretycznych w empirycznie mierzalne wskaźniki. Jest warunkiem prowadzenia badań empirycznych.
Orientacja teoretyczna начать обучение		wyjaśnianie jaki model naukowy jest używany jako podstawa pracy naukowca
Paradygmat начать обучение		zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki
Podmiot poznania начать обучение		byt, który poznaje, czyli obserwuje to, co dzieje się wokół niego
Przedmiot poznania начать обучение		to, co jest poznawane przez podmiot poznający
Prawo nauki начать обучение		stała relacja między własnościami rzeczy lub zdarzeniami; zależność funkcyjna między parametrami ciała lub układu materialnego
Problem начать обучение		świadomie sformułowana trudność poznawcza, wynikająca z niezgodności między teorią a obserwacją lub z luk w wiedzy.
Psychologizm начать обучение		stanowisko metodologiczne i epistemologiczne, zgodnie z którym zjawiska poznawcze, logiczne lub naukowe wyjaśnia się przez odwołanie do procesów psychicznych jednostki (np. przeżyć, skojarzeń, aktów świadomości)
Racjonalizm начать обучение		stanowisko epistemologiczne i metodologiczne, według którego rozum (myślenie pojęciowe i logiczne) jest podstawowym i najbardziej wiarygodnym źródłem poznania naukowego, a niektóre prawdy mogą być poznane niezależnie od doświadczenia empirycznego
Redukcjonizm начать обучение		pogląd, według którego zjawiska i procesy złożone oraz rządzące nimi swoiste prawa dadzą się wyjaśniać przez sprowadzenie do zjawisk i procesów prostszych i odpowiadających im mniej skomplikowanych praw
Rozumienie начать обучение		osoba X rozumie przedmiot Y, gdy zna sens przedmiotu Y
Rozumowanie okrężne (cyrkularne) начать обучение		błąd logiczny polegający na tym, że wniosek jest wprost lub pośrednio założony w przesłankach, przez co dowód nie dostarcza nowego uzasadnienia. W metodologii nauk takie rozumowanie jest uznawane za niepoprawne.
Sceptycyzm начать обучение		postawa epistemologiczna polegająca na systematycznym powątpiewaniu w możliwość osiągnięcia pewnej i ostatecznej wiedzy W metodologii nauk sceptycyzm pełni funkcję krytyczną, sprzyjając rygorowi badawczemu i ostrożności w formułowaniu twierdzeń.
Socjologizm начать обучение		stanowisko metodologiczne, według którego treść wiedzy, norm i przekonań naukowych wyjaśnia się głównie przez czynniki społeczne, takie jak interesy grupowe, struktura władzy czy kontekst kulturowy. Krytykowany za pomijanie logicznej i empirycznej wartości twierdzeń
Struktura начать обучение		relatywnie trwały układ relacji między elementami danego obiektu lub systemu, który warunkuje jego funkcjonowanie i własności. W metodologii struktura jest ważniejsza niż same elementy składowe.
Sylogizm начать обучение		schemat wnioskowania na podstawie dwóch przesłanek, które zawierają wspólny element, a każdy element wniosku zawarty jest w dokładnie jednej przesłance klasyczna forma wnioskowania dedukcyjnego, w którym z przesłanek ogólnych wyprowadza się wniosek szczegółowy.
System начать обучение		zorganizowana całość, złożona z elementów powiązanych określonymi relacjami, które razem tworzą strukturę umożliwiającą funkcjonowanie całości. W metodologii nauk systemowe ujęcie służy analizie złożonych zjawisk.
Tautologia начать обучение		zdanie prawdziwe wyłącznie na mocy swojej formy logicznej, niezależnie od faktów empirycznych. Tautologie nie poszerzają wiedzy empirycznej, ale pełnią funkcję porządkującą w systemach formalnych.
Teoria начать обучение		spójny, logicznie uporządkowany zbiór pojęć, definicji, twierdzeń i praw, którego celem jest opisywanie, wyjaśnianie i przewidywanie zjawisk oraz porządkowanie wiedzy empirycznej. Teoria stanowi najwyższy poziom organizacji wiedzy naukowej.
Twierdzenie a priori начать обучение		twierdzenie niepoprzedzone doświadczeniem zmysłowym
Twierdzenie a posteriori начать обучение		twierdzenie powstałe wskutek doświadczenia zmysłowego (percepcji)
Typ idealny начать обучение		abstrakcyjna, celowo przerysowana konstrukcja pojęciowa, która nie opisuje rzeczywistości wprost, lecz służy jako narzędzie porównawcze i heurystyczne w analizie zjawisk społecznych.
Typologia начать обучение		metoda badawcza polegająca na porządkowaniu i klasyfikowaniu zjawisk poprzez wyodrębnienie ich typów na podstawie określonych kryteriów. W metodologii nauk społecznych typologia służy systematyzacji i porównywaniu przypadków.
Uzasadnienie начать обучение		proces metodologiczny polegający na wykazywaniu zasadności twierdzenia poprzez odwołanie się do argumentów logicznych, empirycznych lub teoretycznych. Uzasadnienie różni się od dowodu tym, że w naukach empirycznych ma często charakter nieostateczny i probabilistyczny.
Wartość autoteliczna начать обучение		Wartość sama w sobie, naczelna, centralna, zajmująca najważniejsze miejsce w hierarchii wartości. Jest ona już wartością z powodu swego istnienia.
Wartości instrumentalne начать обучение		wartości służące realizacji innych wartości i celów
Warunek niezbędny начать обучение		Jest to okoliczność, której wystąpienie jest niezbędne do zaistnienia danego zjawiska. Jej brak całkowicie uniemożliwia wystąpienie skutku, choć sama jej obecność nie daje jeszcze gwarancji, że skutek nastąpi
Warunek wystarczający начать обучение		taki warunek, którego spełnienie gwarantuje wystąpienie danego zjawiska, choć zjawisko może wystąpić również w innych okolicznościach.
Weryfikacja начать обучение		w metodologii jest to kluczowy proces empirycznego sprawdzania zgodności postawionych hipotez badawczych z rzeczywistością. Polega na analizie zebranych danych w celu potwierdzenia lub odrzucenia założeń
Wnioskowanie redukcyjne начать обучение		forma wnioskowania polegająca na przechodzeniu od skutku do przypuszczalnej przyczyny, przy czym wniosek ma charakter hipotetyczny (jest zawodna), a nie pewny logicznie.
Wskaźnik начать обучение		własność powiązana z inną własnością takim stałym związkiem, że wystąpienie jednej pozwala na stwierdzenie obecności lub przewidywanie wystąpienia drugiej. W metodologii wskaźnik jest kluczowy w operacjonalizacji pojęć
Wyjaśnianie начать обучение		jest zadaniem myślowym, które polega na wskazaniu racji dla stwierdzonego przez nas zdania; wyjaśnienie polega na odpowiedzi na pytanie "dlaczego jest tak jak stwierdziliśmy?"
Zależność начать обучение		związek zachodzący między rzeczami lub zjawiskami
Zdanie analityczne начать обучение		Zdanie prawdziwe ze względu na znaczenie słów w nim użytych (treść)
Zdania syntetyczne начать обучение		zdanie, którego wartość logiczna nie może być ustalona bez odwoływania się do rzeczywistości
Zmienna начать обучение		własność jakiegoś obiektu przyjmująca minimum 2 różne wartości
Zmienna niezależna начать обучение		zmienna, którą badacz zmienia, aby stwierdzić, czy ma ona wpływ na jakąś inną zmienną
Związek przyczynowy начать обучение		związek pomiędzy dwoma stanami rzeczy w świecie zewnętrznym, w których jeden to przyczyna, a drugi to skutek
zmienna zależna начать обучение		Czynnik, którego wartość zmienia się pod wpływem zmiennej niezależnej
potencjalny falsyfikator начать обучение		zdanie, potencjalne wydarzenie, warunki, które mogą (pozwalają, w przypadku bycia prawdziwymi) sfalsyfikować teorię naukową

zagadnienia

Вы должны войти в свой аккаунт чтобы написать комментарий.

Ещё