Młoda Polska pojęcia

Dekadentyzm

opiera się na pesymiźmie, poczucie nieuchronnego upadku. Typowy bohater dekadencki czuje niemoc i znużenie światem

Modernizm

ruch kulturowy i artystyczny, który odrzucił tradycyjne formy sztuki (realizm). Skupia się na wolności twórczej i subiektywnym doświadczeniu

Symbolizm

Używanie symboli zamiast dosłowności. Obrazy, postacie i wydarzenia mają ukryte znaczenia.

Impresjonizm

Próba uchwycenia chwilowego wrażenia, nastroju i ulotności chwili. Ważne są swiatło, kolor i emocje.

Ekspresjonizm

pokazywanie silnych emocji i przeżyć wewnętrznych, często w sposób przesadzony i dramatyczny

Naturalizm

ukazanie człowieka i świata bardzo realistycznie, często brutalnie i biologiczne

Chłopomania

fascynacja kulturą wsi i chłopami

Katastrofizm

poczucie nadchodzącego upadku świata lub wielkich przemian historycznych

Ludomania

zainteresowanie tradycją ludową, obrzędami i sztuką ludową

belle èpoque

(Piękna epoka) to trwający od 1871-1914 roku okres pokoju, stabilizacji i rozkwitu w historii Europy. Charakteryzował się ogromnym postępem technologicznym, rozwojej kultury i optymizmem, który przerwał wybuch I wojny światowej

Cyganeria artystyczna

środowisko artystyczne (malarze, poeci, muzycy). Żyją z dnia na dzień często w ubóstwie, odrzucenie zasad moralnych i religijnych narzuconych przez społeczeństwo. Manifestowanie swojej odrębności zachowaniem i ubiorem

dandys

wyjątkowo elegancki mężczyzna, który bardzo dba o swój wygląd i dobre maniery, lekka nonszalancja.

nirwana

stan wyzwolenia od cierpienia i bólu istnienia

klasycyzm

nurt nawiązujący do antycznych wzorców (powrót do mitów i harmonii, dążenie wewnętrznego spokoju) (przedstawiciel: Leopold Staff)

Neoromantyzm

Oznacza, nowy romantyzm’’ odnosi się do powrotu artystów z 19/20 w. i do estetyki dawnego romantyzmu

Erotyka

utwór liryczny o tematyce miłosnej. Artyści odrzucili wiktoriański wstyd. Porządanie jako główne narzędzie poznania świata i ucieczki przed cierpieniem

Nietzscheanizm

głosił kult, nadczłowieka’’- jednostka wybitna silna psychicznie i fizycznie która odrzuca tradycyjną moralność, słabość i współczucie na rzecz wolności

dialektyzacja

wprowadzanie do tekstu literackiego elementów dialektu lub gwary ludowej

fin de siècle (koniec wieku)

Pojęcie charakteryzujące się pesymizmem, dekadentyzmem (prześdwiadczeniem o upadku kultury)

femme fatale

kobieta fatalna, tajemnicza i zmysłowa, kusicielka. Uwodzi i niszczy mężczyzn, doprowadza ich do upadku moralnego

Nihilizm

element wyrażający głęboki kryzys wartości, pesymizm i brak wiary w sens życia

franciszkanizm

nurt literacki oparty wierze i miłości do świata. Stanowił ucieczke od ówczesnego smutku i zniechęcenia. Twórcy zachęcali do cieszenia się z prostego życia, podziwiania natury i pomagania innym

Synestezja

środek stylistyczny - przypisywanie jednemu zmysłowi wrażeń odbierancych przez inny zmysł (np., widzenie’’ dźwięków, słyszenie’’ kolorów)

Secesja

nurt estetyczny - stworzono nowy styl dekoracyjny (płynne linie, asymetria, motywy roślinno-zwierzęce)

,sztuka dla sztuki’’

Hasło to oznacza, że twórczość nie musi uczyć, ani służyć celom politycznym. Artyści mieli tworzyć czyste piękno i wyrażać głębokie uczucia

Spleen

stan głębokiego przygnębienia, nudy i duchowego wyczerpania (poczucie bezsensu życia i lęk przed przyszłością)