Вопрос  |
Ответ |
u kogo materialem genetycznym jest DNA начать обучение
|
|
u wszytskich organizmow i czesci wirusow
|
|
|
u kogo materialem genetycznym jest RNA i jaka pelni funkcje начать обучение
|
|
u wiroidów i czesci wirusow, bierze udzial w ekspresji genow, czyli odczytywaniu inf genetycznej + niektore czasteczki pelnia funkcje katalityczna (rybozymy) lub regulacyjna
|
|
|
czym sa kwasy nukleinowe (DNA i RNA) pod wzgledem budowy начать обучение
|
|
polimerami skladajacymi sie z nukleotydow
|
|
|
z czego sklada sie nukleotyd DNA начать обучение
|
|
deoksyryboza (5-weglowy cukier) + reszta fosforanowa (V) + zasada azotowa
|
|
|
z czego sklada sie nukleozyd DNA i jakie wiazanie w nim wystepuje начать обучение
|
|
z deoksyrybozy i zasady azotowej, wiazanie N-glikozydowe
|
|
|
jak nazywa sie wiazanie miedzy nukleozydem i reszta fosforanowa (V) начать обучение
|
|
|
|
|
jak nazywaja sie nukleozydy DNA начать обучение
|
|
deoksyadenozyny, deoksyguanozyny, deoksycytydyny, tymidyny
|
|
|
jak nazwiemy nukleotyd DNA z adeniną начать обучение
|
|
deoksyadenozyno-5’-monofosforan
|
|
|
co to pirymidyny (z budowa) + przyklady начать обучение
|
|
jednopierscieniowe zasady azotowe, naleza do nich tymina i cytozyna
|
|
|
co to puryny (z budowa) + przyklad начать обучение
|
|
dwupierscieniowe zasady azotowe, naleza do nich adenina i guanina
|
|
|
jakim wiazaniem lacza sie nukleotydy, miedzy czym wystepuja начать обучение
|
|
wiazanie 3’,5’-fosfodiestrowe, powstaja miedzy cukrem jednego nukleotydu, a reszta forforanowa (V) kolejnego nukleotydu
|
|
|
jak powstaje polarny lancuch polinukleotydowy, jaka budowe maja jego konce начать обучение
|
|
powstaje z polaczonych nukleotydow (wiazaniami 3’,5’-fosfodiestrowymi), na koncu 3’ jest grupa hydroksylowa cukru, a na koncu 5’ reszta fosforanowa(V), sekwencje zapisujemy od 5’ do 3’
|
|
|
jaka strukture ma czasteczka DNA начать обучение
|
 |
prawoskretnej, podwojnej helisy (sklada sie z dwoch lancuchow polinukleotydowych, skreconych śrubowo, czyli helikalnie)
|
|
|
co stabilizuje strukture przestrzenna czasteczki DNA начать обучение
|
|
oddzialywania hydrofobowe (miedzy sasiednimi parami zasad azotowych tego samego lancucha) i wiazania wodorowe
|
|
|
jakie wiazania sa miedzy ADENINA a TYMINA начать обучение
|
|
|
|
|
jakie wiazania za miedzy CYTOZYNA a GUANINA начать обучение
|
|
|
|
|
na czym polega regula CHARGAFFA начать обучение
|
|
sklad nukleotydow w jednym lancuchu, wyznacza sklad nukleotydow w drugim lancuchu, poniewaz lancuchy polinukleotydowe DNA sa wzajemnie KOMPLEMENTARNE)
|
|
|
rownanie reguly CHARGAFFA начать обучение
|
|
|
|
|
jak ulozone sa lancuchy polinukleotydowe w dwuniciowej czasteczce DNA начать обучение
|
|
ANTYROWNOLEGLE - przeciwnie zorientowane, czyli koniec 5’ jednego lancucha lezy naprzeciw konca 3’ drugiego lancucha
|
|
|
dlaczego bialka laczace DNA moga rozpoznacz odpowiednia sekwencje nukleotydow bez rozplatania podwojnej helisy начать обучение
|
|
poniewaz ZASADY AZOTOWE sa skierowane do WNETRZA helisy (a po zewnetrznej stronie czasteczki deoksyrybozy i reszty fosforanowe (V) tworza szkielet cukrowo-fosforanowy)
|
|
|
|
начать обучение
|
|
jest materialem genetycznym, czyli okresla strukture PIERWSZOrzedowa czasteczek RNA i bialek. od bialek zaleza poszczegolne cechy organizmu, przekazywane pokoleniom, wiec DNA jest takze NOSNIKIEM informacji genetycznej odpowiadajacej za dziedziczenie cech
|
|
|
czym rozni sie budowa nukleotydu RNA od DNA начать обучение
|
|
ma uracyl zamiast tyminy i zamiast deoksyrybozy jest ryboza
|
|
|
jak nazywamy ogolnie piecioweglowy cukier начать обучение
|
|
|
|
|
czym rozni sie budowa czasteczki RNA od DNA начать обучение
|
|
czasteczki RNA sa zwykle JEDNONICIOWE (buduje je jeden lancuch polinukleotydowy), a czasteczki DNA sa dwuniciowe
|
|
|
czy w czasteczce RNA moga wystepowac fragmenty dwuniciowe? начать обучение
|
|
tak, przez laczenie sie komplementarnych nukleotydow jednej nici. wplywa to na strukture przestrzenna calej czasteczki RNA, ale zdarza sie znacznie rzadziej m.in. u niektorych wirusow
|
|
|
jakie rodzaje RNA wystepuja u wszystkich organizmow начать обучение
|
|
mRNA (informacyjny), rRNA (rybosomowy), tRNA (transportujacy)
|
|
|
jakie rodzaje RNA wystepuja tylko u organizmow eukariotycznych начать обучение
|
|
snRNA, siRNA, miRNA i inne rodzaje
|
|
|
jakie RNA jest kodujace, ile % calosci stanowi начать обучение
|
|
|
|
|
|
начать обучение
|
|
przenosi inf genetyczna zawarta w DNA z miejsca jej przechowywania (jadro kom) do miejsca syntezy bialek (cytoplazma), gdzie po polaczeniu z rybosomami jest matryca do wytwarzania bialek.
|
|
|
|
начать обучение
|
|
wchodzi w sklad rybosomow, ktore przeprowadzaja synteze bialka zgodnie z informacja zawarta na mRNA
|
|
|
|
начать обучение
|
|
przenosi aminokwasy do rybosomow w cutozolu podczas translacji (miejscem laczenia aminokwasu jest koniec 3’ z wolna grupa OH, ktora tworzy wiazanie estrowe z grupa COOH aminokwasu.
|
|
|
|
начать обучение
|
|
odpowiada za rozpoznanie komplementarnego kodonu na nici mRNA (co umozliwia przekazanie odpowiedniego aminokwasu transportowanego przez tRNA na lancuch polipeptydowy powstajacy na matrycy mRNA)
|
|
|
funkcja ramienia akceptorowego начать обучение
|
|
umozliwia przylaczenie sie odpowiedniego aminokwasu do czasteczki tRNA
|
|
|
|
начать обучение
|
|
bierze udzial w procesie dojrzewania mRNA
|
|
|
|
начать обучение
|
|
uczestniczy w regulacji ekspresji genow (przez degradacje czasteczek mRNA lub blokowanie translacji)
|
|
|
|
начать обучение
|
|
uczestniczy w regulacji ekspresji genow (przez degradacje czasteczek mRNA - element obrony kom przed wirusami RNA)
|
|
|
gdzie wystepuje RNA u eukariontow начать обучение
|
|
w jadrze komorkowym, cytozolu i organellach polautonomicznych (mitochondria i chloroplasty)
|
|
|
gdzie wytwarzane jest RNA начать обучение
|
|
jądro komorkowe (rRNA - jąderko)
|
|
|
|
начать обучение
|
|
przez pory jadrowe do cytozolu (z wyjatkiem rRNA)
|
|
|
jak powstaja podjednostki rybosomow начать обучение
|
|
rRNA laczy sie w jaderku z bialkami i powstaja podjednostki rybosomow, ktore trafiaja do cytozolu
|
|
|
jakie rodzaje RNA powstaja w mitochondriach i chloroplastach начать обучение
|
|
|
|
|
gdzue znajduje sie RNA u prokariontow начать обучение
|
|
|
|
|
co jest stabilniejsze RNA czy DNA начать обучение
|
|
DNA, podczas kopiowania RNA powstaje wiecej bledow, latwiej tez ulega degradacji
|
|
|
w jakiej formie DNA jest u bakterii начать обучение
|
|
chromosom bakteryjny tzw. genofor
|
|
|
|
начать обучение
|
|
obszar genoforu z cytozolem
|
|
|
|
начать обучение
|
|
cala informacja genetyczna organizmu
|
|
|
z czego sklada sie genom bakteryjny начать обучение
|
|
genofor + plazmidy (male koliste czasteczki DNA, ktore maja unikatowe cechy np odpornosc na antybiotyki)
|
|
|
z czego sklada sie genom kom zwierzecej начать обучение
|
|
DNA jadrowe + DNA mitochondrialne (mitDNA)
|
|
|
z czego sklada sie genom roslinny начать обучение
|
|
DNA jadrowe + mitDNA + chtDNA (chloroplastowe)
|
|
|
co wnika przez pory jadrowe начать обучение
|
|
nukleotydy, bialka histonowe, ATP, bialka enzymatyczne
|
|
|
co przechodzi przez pory jadrowe do cytozolu начать обучение
|
|
mRNA, tRNA, podjednostki rybosomowe (zbudowane z rRNA i bialek)
|
|
|
co znajduje sie w srodku jadra начать обучение
|
|
jaderka, chromatyna (DNA nawiniete na bialka histonowe)
|
|
|
na czym polega replikacja начать обучение
|
|
na powieleniu ilosci DNA w komorce, w wyniku czego tworza sie dwie identyczne kopie materialu genetycznego, ktore zostana przekazane do kom potomnych podczas podzialow w fazie M
|
|
|
w jakiej fazie cyklu kom zachodzi replikacja начать обучение
|
|
|
|
|
co to znaczy ze mechanizm replikacji jest semikonserwatywny/półzachowawczy начать обучение
|
|
każda cząsteczka DNA posiada jedną nić starą (matrycową, pochodzącą z cząsteczki macierzystej) i drugą nową dobudowaną zgodnie z REGUŁĄ KOMPLEMENTARNOSCI
|
|
|
ogólny mechanizm replikacji начать обучение
|
|
macierzysta czasteczke DNA tworza dwie komplementarne nici, a po ich rozpleceniu kazda stanowi matryce do syntezy nowej nici. Wolne nukleotydy są dobudowywane zgodnie z REGULA KOMPLEMENTARNOSCI zasad, więc z 1 cz DNA postaja dwie identyczne cz potomne
|
|
|
|
начать обучение
|
|
katalizuje synteze nowych nici DNA na matrycy nici starych (zawsze 5’ —> 3’!!!)
|
|
|
|
начать обучение
|
|
rozplata podwójna helise DNA, rozrywając wiązania wodorowe między nićmi DNA
|
|
|
co robi prymaza (polimeraza RNA) начать обучение
|
|
1) odpowiada za wytwarzanie starterów RNA na matrycy DNA 2) katalizuje transkrypcje - miejscowo rozcina wiazania wodorowe miedzy nicia matrycowa a kodujaca
|
|
|
|
начать обучение
|
|
łączy nowo powstałe nici (fragmenty okazaki) w jeden łańcuch polinukleotydowy (nic opozniona)
|
|
|
|
начать обучение
|
|
1) inicjacja 2) elongacja 3) terminacja
|
|
|
|
начать обучение
|
|
miejsce inicjacji replikacji
|
|
|
na czym polega inicjacja replikacji начать обучение
|
|
rozpoczyna się przyłączeniem jednego z białek regulatorowych do miejsca ori, co powoduje rozplecenie podwojnej helisy DNA na niewielkim odcinku. struktura ktora powstala to oczko replikacyjne i w jego obszarze do DNA przylaczaja sie kolejne bialka
|
|
|
co to widelki replikacyjne начать обучение
|
|
boki oczka replikacyjnego (przypominaja ksztaltem Y)
|
|
|
na czym polega elongacja replikacji (do polimarazy) начать обучение
|
|
po rozpoczeciu helikazy rozrywaja wiazania wodorowe miedzy nicmi DNA, powodujac powiekszanie oczka replikacyjnego (dwukierunkowosc). po utworzeniu oczka r na obu niciach prymaza syntetyzuje startery, po czym do jego konca 3’ przylacza sie polimeraza DNA
|
|
|
na czym polega elongacja replikacji (od polimerazy DNA) начать обучение
|
|
polimaraza DNA wytwarza nic DNA komplementarna do nici macierzystej. łancuchy DNA sa antyrownolegle, a synteza nowej nici zachodzi zawsze w kierunku od 5’ do 3’, dlatego tylko jedna nic jest syntetyzowana w sposob ciagly. trwa do skopiowania calej cz. DNA
|
|
|
|
начать обучение
|
|
krotkie odcinki RNA, zbudowane z ok 10 nukleotydow, syntetyzowane przez prymaze w kierunku 5’ —> 3’
|
|
|
|
начать обучение
|
|
odcinek dna ktory podlega replikacji (on jest kopiowany)
|
|
|
|
начать обучение
|
|
nic DNA syntetyzowana (podczas replikacji) w sposob ciagly, zgodnie z ruchem widelek replikacyjnych
|
|
|
|
начать обучение
|
|
nic syntetyzowana niezgodnie z ruchem widelek replikacyjnych. jest syntetyzowana w wielu miejsc startu i powstaje z polaczenia krotkich odcinkow zwanymi fragmentami okazaki. za laczenie tych odcinkow odpowiada ligaza.
|
|
|
na czym polega terminacja начать обучение
|
|
powielanie DNA konczy sie gdy powstana dwie potomne czasteczki DNA, moga je wyznaczac sekwencje terminacyjne. w rejonie DNA, ktore je zawiera, bialka biorace udzial w replikacji odlaczaja sie od DNA, w wyniku czego powstaja dwie identyczne czasteczki DNA.
|
|
|
roznice w replikacji miedzy prokariontami a eukariontami начать обучение
|
|
1. w jednym chromosomie eukariotycznym powstaje wiele oczek, bo jest wiele miejsc inicjacji 2. komorki eukariotyczne maja conajmniej 9 polimeraz DNA 3. terminacja - najpewniej widelki spotykaja sie w random miejscach i powoduja odlaczenie DNA od bialek
|
|
|
|
начать обучение
|
|
dobudowuje nukleotydy DNA do konca matrycy nici opoznionej tworzac telomery.
|
|
|
|
начать обучение
|
|
w wyniku dzialania telomerazy na koncach chromosomow powstaja sekwencje telomerowe, czyli telomery. to wielokrotnie powtorzone kilkunukleotydowe odcinki DNA o tej samej kolejnosci zasad azotowych.
|
|
|
co sie przylacza do koncow mRNA po transkrypcji начать обучение
|
|
do konca 5’ - czapeczka (caping), a do konca 3’ - ogonek poliA
|
|
|
|
начать обучение
|
|
wyznacza miejsce przylaczenia mRNA do podjednostki rybosomu
|
|
|
|
начать обучение
|
|
zabezpiecza mRNA przed strawieniem przez nukleazy (enzymy tnące kwasy nukleinowe) w cytozolu
|
|
|
jakie sa sekwencje niekodujace genu начать обучение
|
|
introny i czesci regulatorowe
|
|
|
|
начать обучение
|
|
|
|
|
|
начать обучение
|
|
czasteczki DNA stanowiace genom jadrowy
|
|
|
|
начать обучение
|
|
chromosomy zwiazane z bialkami
|
|
|
|
начать обучение
|
|
odcinek DNA nawiniety na 4 pary histonow
|
|
|
|
начать обучение
|
|
sposob w jaki zapisana jest informacja genetyczna, wyznacza wspolzaleznosc miedzy kolejnoscia nukleotydow w DNA a kolejnoscia aminokwasow w lancuchu polipeptydowym
|
|
|
co to znaczy ze kod genetyczny jest trójkowy начать обучение
|
|
trzy kolejne nukleotydy, czyli kodon, stanowią zapis jednego aminokwasu w łańcuchu polipeptydowym
|
|
|
co to znaczy ze kod genetyczny jest jednoznaczny (zdeterminowany) начать обучение
|
|
określony kodon wyznacza jeden (zawsze ten sam) aminokwas
|
|
|
co to znaczy ze kod genetyczny jest bezprzecinkowy начать обучение
|
|
między kolejnymi kodonami nie występują nukleotydy, które nie byłyby odczytywane (nie ma sekwencji przerywnikowych)
|
|
|
co to znaczy ze kod genetyczny jest zdegenerowany начать обучение
|
|
jeden aminokwas może być kodowany przez kilka (od dwóch do sześciu) różnych kodonów
|
|
|
co to znaczy ze kod genetyczny jest niezachodzacy начать обучение
|
|
kodony nie nakładają się na siebie, co oznacza, że żaden nukleotyd danego kodonu nie wchodzi w skład kolejnego kodonu
|
|
|
co to znaczy ze kod genetyczny jest uniwersalny (powszechny) начать обучение
|
|
w zdecydowanej większości przypadków te same kodony wyznaczają te same aminokwasy u różnych organizmów. Rzadkie odstępstwa od reguł kodu genetycznego dotyczą m.in. syntezy białka zachodzącej w mitochondriach
|
|
|
w kom prokariotycznych transkrypcja i translacja zachodzą w...? начать обучение
|
|
|
|
|
w kom eukariotycznych transkrypcja i translacja zachodza w...? начать обучение
|
|
trankrypcja - jadro komorkowe, translacja - cytoplazma
|
|
|
w translacji uczestnicza...? начать обучение
|
|
mRNA, rybosomy, aminoacylo-tRNA, ATP/GTP, (bialka enzymatyczne)
|
|
|
z czego sklada sie aminoacylo-tRNA? начать обучение
|
|
tRNA z przylaczonymi aminokwasami
|
|
|
|
начать обучение
|
|
zapobiegaja skrecaniu sie helisy
|
|
|
znaczenie replikacji DNA w komorkach ktore zachowuja zdolnosc do podzialow cale zycie начать обучение
|
|
replikacja powoduje podwojenie ilosci DNA, dzieki czemu kazda komorka potomna podczas podzialu otrzymuje taka sama inf genetyczna, co pozwala na zachowanie zdolnosci do podzialow przez cale zycie czlowieka
|
|
|
znaczenie cysteiny w stabilizacji struktury bialka начать обучение
|
|
cysteina zawiera grupe tioliwa, ktora tworzy mostki disiarczkowe, ktore stabilizuja trzeciorzedowa strukture bialka
|
|
|
|
начать обучение
|
|
1) odwrotna transkrypcja 2) dobudowanie komplementarnej nici
|
|
|
